Kuyumcu Stok Takibinde Fire Nasıl Hesaplanır?

Bir kuyumcu işletmesinin gerçek karlılığını ölçmek için fire takibi şart. Üretim, tamir, cila veya hurda işlemlerinde oluşan altın kayıpları gram cinsinden ayrı kayıt edilmediğinde, ay sonu kar zannettiğiniz tutarın önemli kısmı buharlaşmış olur. Bu yazıda fire nedir, nasıl hesaplanır ve kuyumcu stok takip programı ile nasıl otomatikleştirebileceğinizi açıklıyoruz.

Fire Nedir?

Fire, altın işleme süreçlerinde fiziksel olarak kaybolan veya farklı amaçla kullanılan altın miktarıdır. Eritme sırasında buharlaşma, polisaj/cila sırasında yüzey aşınması, lehim ve ayar düşürme işlemlerinde karışım oranı kaynaklı kayıplar fireye girer.

Fire Türleri

• Üretim firesi: Külçeden ürüne dönüşüm sürecinde oluşan kayıp. Genellikle %1-3 arası.
• Tamir firesi: Müşteri ürünündeki onarımda kullanılan ek altın ve aşınma kaybı.
• Cila firesi: Polisaj sırasında yüzeyden çıkan toz ve parça kaybı (toplanabilir, yeniden eritilebilir).
• Eritme firesi: Hurda altının tekrar külçeye dönüşümünde buharlaşma kaybı.

Fire Hesaplama Formülü

Temel formül basit:

Fire (gram) = Giren has altın − Çıkan has altın

Örnek: Atölyeye 100 gram has altın verdiniz, üretim sonunda 97.5 gram has altın değerinde ürün geri geldi. Fire = 100 − 97.5 = 2.5 gram. Fire oranı = 2.5 / 100 = %2.5.

Adım Adım Fire Takibi

1. Giriş kaydı: Atölyeye veya tamire giden altının brüt gram, ayar ve has gram bilgisini kaydedin.
2. İş emri açın: Her iş için ayrı kayıt; usta, başlangıç tarihi ve tahmini fire oranı belirtilsin.
3. Çıkış kaydı: İşlem tamamlandığında çıkan ürünün has gramını ölçüp kaydedin.
4. Otomatik fire hesabı: Sistem giriş-çıkış farkını fire defterine atar.
5. Aylık rapor: Usta bazlı, kategori bazlı fire raporları üretkenliği gösterir.

Sektör Standartları

• Klasik üretim: %1.5 – %3
• Pırlanta montajı: %0.5 – %1.5
• Bilezik üretimi: %2 – %4
• Tamir/onarım: %1 – %2

Bu oranların üzeri kayıp veya hatalı tahlil işareti olabilir, denetim gerektirir.

Fire Takibinde Yapılan Hatalar

• Fire'yi gram değil TL üzerinden tutmak — altın fiyatı dalgalandığında karşılaştırma yanıltıcı olur.
• Cila tozunu kayıt dışı bırakmak — yıllık birikimi ciddi tutar yapar.
• Usta bazlı raporlama yapmamak — verim düşük çalışanı tespit edemezsiniz.
• Hurda altın eritme firesini hesaba katmamak.

Dezy ile Otomatik Fire Yönetimi

Dezy stok takip modülü her iş emrinde giriş-çıkış has gramı otomatik karşılaştırır, fire kalemini ayrı bir hesapta toplar. Aylık usta bazlı, kategori bazlı ve toplam fire raporları üretir; gerçek karlılığınızı manipüle olmaksızın görürsünüz. Kuyumcu muhasebe modülüyle entegre çalışır, vergi beyannamesi için doğrudan veri sağlar.

Sonuç

Fire takibi, kuyumcu işletmesinin gerçek performansını ölçmenin temel taşıdır. Manuel defter takibi hata yapmaya açıktır; Dezy ile otomatik fire yönetimine geçerek aylık karınızı net görün. Has altın hesaplama formüllerini bilmek bu sürecin ön koşuludur.